Μια πολύ ενδιαφέρουσα νέα δισκογραφική εργασία ετοίμασε ο Πέτρος Γαϊτάνος συμπληρώνοντας τον 56ο δίσκο του με τον τίτλο “Journey to Ithaka” – «Ταξίδι στην Ιθάκη»,  που ξεδιπλώνεται σε μια διπλή κασετίνα.

Πρόκειται για μια παραγγελία του σημαντικού φορέα Faculty Resource Network (FRN) του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU), του μεγαλύτερου ιδιωτικού Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Το FRN είναι μία κοινοπραξία μεταξύ 54 κολλεγίων και πανεπιστημίων της Αμερικής, καθώς και διεθνών πανεπιστημίων, μια και το NYU έχει παγκόσμια κέντρα σε όλο τον πλανήτη.

Η εργασία αυτή είναι καρπός της πρώτης παγκόσμιας παρουσίασης μέρους της παραγωγής στην εκδήλωση που οργάνωσε το FRN στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στις 12 Μαΐου 2018 στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος με τον Έλληνα καλλιτέχνη, στην οποία παρευρέθηκαν συνεργάτες του Πανεπιστημίου από όλο τον κόσμο και η οποία ήταν ενταγμένη σε πενθήμερο σεμινάριο για τη ζωή των Αρχαίων Ελλήνων.

Ο Έλληνας καλλιτέχνης, διαθέτοντας το ταλέντο και την εμπειρία, δημιούργησε μια παραγωγή που καταγράφει την ελληνική μουσική από την αρχαιότητα έως σήμερα.

Το ταξίδι ξεκινάει με την Οδύσσεια του Ομήρου αφηγούμενη στην πρωτότυπη Ομηρική διάλεκτο.

Ο Πέτρος Γαϊτάνος εμφανίζεται ερμηνεύοντας  γυμνά, μόνον με μια φωνή ένα Κυπριακό ποιητάρικο τραγούδι του Κύπριου ποιητή Βασίλη Μιχαηλίδη, που καλεί την ψυχή του παγκόσμιου πολίτη να σηκωθεί και να τραγουδήσει ταπεινά τους καημούς και το δίκαιο.

Το ταξίδι ανοίγει τα φτερά του, ο ήχος βαθαίνει και εστιάζεται στους Ομηρικούς και Ελληνιστικούς χρόνους. Περιλαμβάνονται «ο Ύμνος στον Ήλιο», ο «Ορέστης» του Ευριπίδη, όπως και άλλα μουσικά θέματα, παιγμένα με μουσικά όργανα φτιαγμένα από μέλη ζώων και φυτών με τον ακριβή τρόπο που κατασκευάζονταν εκείνη την εποχή, όργανα όπως ζουρνάς, γκάιντα, άσκαυλος, αρχαία λύρα, βάρβιτος, φόρμιγγα, πανδούρα, δίαυλος, σύριγγα του Πανός, οστέινοι αυλοί, σείστρα, κρόταλα, κύμβαλα, κογχύλια, κέρας, σάλπιγγα κ.α.

Η ακρόαση αυτής της μουσικής έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, γιατί αναδεικνύει μέσα από την απλότητα της ακρόασης το μεγαλείο της φυσικής έκφρασης διαμέσου των αιώνων.

Η ενότητα αυτή στηρίζεται στη συμμετοχή του ερευνητή της αρχαίας ελληνικής μουσικής,  ανακατασκευαστή αρχαιοελληνικών μουσικών οργάνων και ιδρυτή του μουσικού συνόλου «Λύραυλος», Παναγιώτη Στέφου.

Ακολουθούν παγκόσμια ρητά των μεγάλων Ελλήνων φιλοσόφων Σωκράτη, Αριστοτέλη και Πλάτωνα.

Ο ακροατής ακούει το παλαιότερο μουσικό όργανο που έχει ποτέ διασωθεί στην ανθρωπότητα και είναι η Ύδραυλις, παραχώρηση του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών, ενώ ο Πέτρος Γαϊτάνος για πρώτη φορά ερμηνεύει το αρχαιότερο καλοδιατηρημένο τραγούδι που έχει ποτέ ανακαλυφθεί στην ανθρωπότητα! Πρόκειται για τον «Επιτάφιο» του Σείκιλου. Ο Σείκιλος έγραψε το τραγούδι του κατά το 200 μ.Χ. σε επιτύμβια κυλινδρική στήλη ύψους 40 εκατοστών και περιέχει στην κοινή ελληνική της ελληνιστικής εποχής ένα επίγραμμα δώδεκα λέξεων και ένα μέλος (τραγούδι) δεκαεφτά λέξεων μαζί με τη μουσική του. Στην κορυφή της στήλης, το επίγραμμα αναφέρει τον άνθρωπο που το έγραψε, καθώς και το σκοπό για τον οποίο το έγραψε:

«ΕΙΚΩΝ Η ΛΙΘΟΣ ΕΙΜΙ. ΤΙΘΗΣΙ ΜΕ ΣΕΙΚΙΛΟΣ ΕΝΘΑ ΜΝΗΜΗΣ ΑΘΑΝΑΤΟΥ ΣΗΜΑ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟΝ», δηλαδή: «Εγώ η πέτρα είμαι μια εικόνα. Με έβαλε εδώ ο Σείκιλος ως διαχρονικό σήμα αθάνατης μνήμης».

Στη μέση υπάρχουν οι στίχοι του τραγουδιού μαζί με τα σύμβολα της μελωδίας, η οποία είναι του λεγόμενου φρυγικού τύπου:

“ Όσον ζης φαίνου, μηδέν όλως συ λυπού. προς ολίγον εστί το ζην, το τέλος ο χρόνος απαιτεί”, δηλαδή: «Όσο ζεις λάμπε, καθόλου μη λυπάσαι. Για λίγο διαρκεί η ζωή, ο χρόνος απαιτεί το τέλος του».

Ο Πέτρος Γαϊτάνος γίνεται γέφυρα και μεταλαμπαδεύει το μήνυμα της στήλης, το μεταφέρει με τη φωνή του στο σήμερα δύο χιλιετίες σχεδόν μετά, εκφράζοντας το διαχρονικό νόημα της αιώνιας ελληνικής έκφρασης.

Ο σημαντικός Έλληνας ερμηνευτής ερμηνεύει σε πρώτη παγκόσμια καταγραφή τον τριαδικό ύμνο ΄΄ Σε Πάτερ κόσμων ”  του 3^ου αιώνα μ.Χ. αναδεικνύοντας την ψαλτική έκφραση της εποχής που βρισκόταν στο μεταίχμιο της αρχαίας Ελληνικής και της Βυζαντινής μουσικής.

Το ταξίδι συνεχίζεται με θέματα μουσικά βασισμένα στην αρχαία ελληνική μουσική, ενώ το καράβι συναντά το συγκλονιστικό ποίημα του Καβάφη «Ιθάκη» στην πρωτότυπη γλώσσα του.

Από τη γέφυρα που έχει στηθεί, περνάμε στην μετά Χριστόν εποχή, ενώ η ακρόαση συντονίζεται σε μουσικά και ποιητικά θέματα από τον πρώτο αιώνα μ.Χ. καλπάζοντας προς το μέλλον.

Στη συνέχεια, ακούγονται τραγούδια που εκφράζουν την αγάπη και τον πόνο της σχέσης του ανθρώπου με την πατρίδα του, την «Ιθάκη» του, ενώ σύντομα ξεπροβάλλουν στέρεα και περήφανα δύο Κρητικά τραγούδια που δημιουργήθηκαν την εποχή του Μεσαίωνα, ο «Ερωτόκριτος» και ένα Ριζίτικο που με λεβεντιά ερμηνεύει ο Πέτρος Γαϊτάνος με τη συνοδεία Κρητικής λύρας και λαούτου, καταγράφοντας έτσι για πρώτη φορά με τη φωνή του την έκφραση του Κρητικού τραγουδιού «Σε ψηλό βουνό, σε ριζιμιό χαράκι είναι χαράκι κάθεταιν αητός…», ενώ την ενότητα συμπληρώνει ένα Πεντοζάλι.

Ήχοι αρχαίοι και σύγχρονοι στροβιλίζονται πότε με λυρισμό και πότε με δυναμική, αναδεικνύοντας το ευρύ φάσμα της έκφρασης του ελληνικού τόπου και τρόπου.

Ακούγεται, επίσης, το κωδικοποιημένο τραγούδι του Γιάννη Μαρκόπουλου «Ζαβαρακατρανέμια». Όπως εξηγεί ο ίδιος ο συνθέτης: η λέξη «αλληλούια» δεν είναι η γνωστή εβραϊκή λέξη, άλλα η ελληνική λέξη «αλληλουχία», με τη διαφορά ότι αφαιρέθηκε το γράμμα χι. Η λέξη «Ζαβαρα» προέρχεται από τη λέξη «Ζευς» που πολύ συχνά χρησιμοποιούσαν οι Κρητικοί, μιας και η Κρήτη θεωρείται η γενέτειρα του Δία. Η λέξη «νάμα» σημαίνει «βάπτισμα». Η λέξη «λάμα» σημαίνει «λάμα μαχαιριού». Η λέξη «νέμια» σημαίνει «ηρεμία». Η λέξη «ίλεως» σημαίνει «σπλαχνικός».

Για την αποκωδικοποίηση το επικρατέστερο είναι: Ζάβαρα = Λάβαρα, Κάτρα = Μαύρα (κατράμι), Νέμια = Ανέμισαν, Ίλεος = Έλεος, Νάμα = Μάνα.

Το μυστήριο του θανάτου και της ζωής, η αθανασία, ξεπροβάλλει μουσικά για να εκφράσει το αιώνιο αίνιγμα του ανθρώπου.

Αγέρωχος ο καλλιτέχνης συναντά τα τραγούδια των ελληνικών νησιών, εκεί που κυριαρχεί το απέραντο γαλάζιο και ο ήλιος, ενώ παρέα με τους ήχους της Μικράς Ασίας και της Κωνσταντινούπολης μας ταξιδεύει στις θάλασσες και τους τόπους όπου οι Έλληνες έγραψαν την ιστορία τους.

Η ακρόαση συνεχίζεται με αναφορά στο Ρεμπέτικο τραγούδι και ο καλλιτέχνης τραγουδάει Μάρκο Βαμβακάρη.

Στη συνέχεια, ακούγονται τραγούδια του 20ου αιώνα που έγραψαν Έλληνες συνθέτες και ποιητές μέσα και έξω από την Ελλάδα, με στόχο την ανάδειξη του εσωτερικού κόσμου του Έλληνα και της αναζήτησής του σε σχέση με τον προορισμό του, ενώ σύντομα συναντάται η αιώνια έκφραση της αγάπης και της βαθιάς εκτίμησης προς το πρόσωπο της Μάνας. Ο καλλιτέχνης τραγουδά τη μεγάλη του επιτυχία «Η μάνα εν κρύον νερόν» στην ποντιακή διάλεκτο και απαγγέλλει για πρώτη φορά τους στίχους στην αγγλική γλώσσα.

Η νοηματική ανίχνευση του ταξιδιού χάνεται στο άπειρο και εναγκαλίζεται με την αιώνια και πανανθρώπινη Μάνα, την Παναγία μας, προς τιμήν της οποίας ψάλλεται το Απολυτίκιο του Ακάθιστου Ύμνου «Τη Υπερμάχω», παρέα με τα συγκλονιστικά Εγκώμια της Μεγάλης Παρασκευής, του Επιταφίου του Ιησού Χριστού, δείγματα κορυφαία ποίησης, μουσικής και νοημάτων! Αναφορά στο Θεάνθρωπο, απόσταγμα της χιλιετούς Αυτοκρατορίας του Βυζαντίου, από τους πρώτους αιώνες έως και το Μεσαίωνα, αλλά και έκφραση της αιώνιας και βαθιάς αγάπης των Ελλήνων προς το Θεό!

Κλείνοντας το ταξίδι, ο σπουδαίος Έλληνας ερμηνευτής και καλλιτέχνης ερμηνεύει άλλον έναν απαράμιλλου κάλλους και ανυπέρβλητης αξίας και νοημάτων ύμνο – o οποίος έγινε γνωστός στο ευρύτερο κοινό με την ερμηνεία του – τον Ύμνο της Αγάπης από την Α΄ Επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς Κορινθίους, σε μελοποίηση του δασκάλου του και σπουδαίου ψάλτη Εμμανουήλ Χατζημάρκου. Ο Πέτρος Γαϊτάνος εδώ απαγγέλλει για πρώτη φορά τον Ύμνο στην αγγλική γλώσσα και τον ψάλλει στην αρχαία ελληνική.

Η ακρόαση ολοκληρώνεται με τον Εθνικό Ύμνο της Ελλάδας, μια δημιουργία σε ποίηση Διονυσίου Σολωμού και μελοποίηση Νικολάου Μάντζαρου, και ακούγονται αρκετοί στίχοι από το ανυπέρβλητο εθνικό ποίημα, όπου ο εθνικός μας ποιητής με την πένα του εκφράζει λυρικά και γλαφυρά την εσωτερική αναζήτηση του Είναι του Έλληνα μέσα στο χρόνο.

Στον επίλογο του ταξιδιού μας, συναντάμε τα λόγια που ερμήνευσε ο Έλληνας καλλιτέχνης στο δίσκο του «Ελεύθερες Θάλασσες» :

«Ψάχνω το γιατί, χώρα μου μικρή, γαλανόλευκο φως μου, οι πληγές σου ανοιχτές, χώρα μου μικρή, στην αρένα του κόσμου…Πελάγη οργώνω ,γαλάζιο που χάλασες… με τέχνη να φτιάχνεις ελεύθερες θάλασσες…ελεύθερες θάλασσες!!».

Το ταξίδι φτάνει στο τέλος του και σιγά σιγά ανοίγει ορίζοντες για νέα ταξίδια, αναζητήσεις και προορισμούς. Ο κάθε άνθρωπος ψάχνει την «Ιθάκη» του, αυτήν που επιλέγει ως ελεύθερο και κορυφαίο δημιούργημα μέσα στην κτιστή και άκτιστη πραγματικότητα.

Η εργασία θα κυκλοφορήσει αρχικά σε πανεπιστήμια της Αμερικής για διδακτικούς λόγους, όπως και για να γίνει ευρύτερα γνωστή η μουσική των Ελλήνων μέσα στους αιώνες. Το ένθετο με τους στίχους και τα στοιχεία της παραγωγής θα είναι στα αγγλικά, όπως και όσα πεζά ακούγονται στην καταγραφή.

Ο Πέτρος Γαϊτάνος ερμηνεύει σε εννέα διαλέκτους της Ελληνικής γλώσσας, στοιχείο που αναδεικνύει την εξέλιξη της Ελληνικής γλώσσας μέσα στους αιώνες: Κυπριακά, Ποντιακά, Κρητικά, Ελληνική γλώσσα των Μεσαιωνικών χρόνων, Καθαρεύουσα, Νέα Ελληνικά, Κοινή Αρχαία Ελληνική γλώσσα των πρώτων αιώνων μ.Χ., επίσης Ομηρική και Ελληνιστική διάλεκτο που χρησιμοποιούσαν οι Έλληνες π.Χ.

Ερμηνεύει στην Αγγλική γλώσσα τον Ύμνο της Αγάπης και το «Η μάνα εν κρύον νερόν», όπως επίσης και ένα τραγούδι για τη Μεσόγειο σε πέντε γλώσσες: Γαλλική, Ισπανική, Αγγλική, Αραβική και Ελληνική.

Η εργασία καταγράφει ένα ευρύτατο φάσμα ήχων, ρυθμών, λόγου και μουσικής, μουσικών δρόμων και μαεστρίας, διατηρημένα ως αιώνια παράδοση της ίδιας ρίζας, μια γέφυρα από το παρελθόν ως το μέλλον της Ελληνικής έκφρασης και αναζήτησης, που εξελίσσεται σε παγκόσμια με κοινούς κορυφαίους στόχους.

Ο Πέτρος Γαϊτάνος σε συνεργασία με τις τοπικές διοικήσεις, τους φορείς παιδεία, αλλά και ντόπιους διάσημους καλλιτέχνες θα παρουσιάσει την εργασία  ζωντανά με συναυλίες σε διάφορα κράτη και πόλεις του πλανήτη.